Data Matrix: kichik buyumlar uchun kod

Dori blisteri, elektron plata, shpritsning ustki qismi, kichik bolt: bunday buyumga oddiy shtrix-kod sig'maydi. EAN-13 ning o'zi 30 mm dan uzun, QR esa tinch zona bilan ham ancha joy talab qiladi. Shu muammo uchun Data Matrix yaratilgan, va u dori hamda mayda detallarni markirovkalashda keng ishlatiladi.

Data Matrix nima

Data Matrix — QR kabi ikki o'lchamli kod, ya'ni kvadrat katakchalardan tuzilgan. Uni darhol tanib olish mumkin: chap va pastki chetlari to'liq qora "G" shaklidagi chiziq, yuqori va o'ng chetlari esa navbatma-navbat qora-oq katakchalardan iborat. Skaner shu "G" bo'yicha kodning joylashuvini aniqlaydi.

Asosiy xususiyatlari:

• Juda kichik o'lcham: eng kichik kod atigi 10×10 moduldan iborat. Modul 0,25 mm bo'lsa, u 3 mm dan kichik maydonga sig'adi.
• Sig'im: katta variantlarda 3000 dan ortiq raqam yoki 2000 dan ortiq harf-raqam bo'ladi.
• Xatoni tuzatish: zamonaviy ECC 200 varianti Rid–Solomon usulida xatoni tuzatadi, shuning uchun kodning bir qismi shikastlansa ham o'qiladi.
• Tor tinch zona: atrofida kamida bir modul bo'sh joy yetarli, QR da esa to'rt modul kerak.

Data Matrix ni qog'ozga chop etish bilan cheklanmaydi. Uni metall yoki plastmassaga lazer bilan o'yib, nuqtali zarb bilan urib yoki purkab (inkjet) yozish mumkin, shuning uchun u ehtiyot qism va detallarni umr bo'yi markirovkalash uchun qulay.

Qayerda ishlatiladi

Elektron komponentlar va platalar, avtomobil va aviatsiya detallari, tibbiy asboblar, laboratoriya probirkalari, zargarlik buyumlari va asboblar. Ayniqsa dori vositalarida keng tarqalgan: ko'p mamlakatda har bir qadoq alohida seriya raqami bilan Data Matrix orqali kuzatiladi. O'zbekistonda ham ayrim tovar guruhlari uchun raqamli markirovka joriy etilgan yoki joriy etilmoqda; amaldagi talablarni vakolatli organning rasmiy manbalaridan tekshiring.

GS1 DataMatrix: kodga nima yoziladi

Savdo va dori sohasida Data Matrix GS1 qoidasi bo'yicha to'ldiriladi. Unda bir necha maydon ketma-ket yoziladi, har biri raqamli identifikator (AI) bilan boshlanadi. Masalan:

• (01) — tovar raqami (GTIN), 14 raqam;
• (17) — yaroqlilik muddati, YYMMDD ko'rinishida;
• (10) — partiya raqami;
• (21) — har bir dona uchun noyob seriya raqami.

Odam o'qiydigan ko'rinishi (01)04780000123454(17)271231(10)LOT7(21)000123 kabi bo'ladi, qavslar kodning o'zida yozilmaydi. Uzunligi o'zgaruvchan maydondan (masalan, partiyadan) keyin boshqa maydon kelsa, ular orasiga maxsus ajratuvchi belgi qo'yiladi. U ekranda ko'rinmaydi, shu sababli dastur kodni to'g'ri ajratib o'qiydigan qilib sozlangan bo'lishi kerak. Aks holda partiya va seriya bir-biriga qo'shilib qoladi.

Skaner va printer talablari

1. Tasvirli skaner (imager): lazerli skaner Data Matrix ni o'qimaydi. Telefon kamerasi ham har doim tanimaydi: ko'pincha alohida ilova kerak.
2. Printer aniqligi: 203 dpi printerda modul 0,125 mm ning karrali bo'ladi va kichik kod xira chiqadi. Kichik yorliqlar uchun 300 dpi yoki undan yuqori printer olish ma'qul.
3. Kontrast va yuza: yaltiroq yoki egri yuzaga yopishtirilgan kod o'qilmasligi mumkin. Mat yorliq tanlang va yuzani tekis qoldiring.
4. Sinov: detalni to'g'ridan-to'g'ri belgilasangiz, har bir partiya boshida bir nechta namunani skanerda sinab ko'ring.

Omborda qachon kerak

Agar tovar kichik bo'lsa va har bir dona alohida kuzatilishi kerak bo'lsa (kafolat, qaytarish, seriya bo'yicha hisob), Data Matrix mantiqiy tanlov. Oddiy tovar uchun esa, joy yetarli bo'lsa, EAN-13 yoki Code 128 bilan chiqish arzonroq va soddaroq. Data Matrix ning kamchiligi shundaki, unga tasvirli skaner va aniqroq printer kerak.

Hisob-kitob uchun misol: ichki raqam A12-0417 (8 belgi) 12×12 moduldan iborat kodga sig'adi, chunki raqam juftliklari ixcham yoziladi. 0,25 mm modulda tinch zona bilan kod taxminan 3,5 mm bo'ladi. Code 128 da o'sha yozuv taxminan 30 mm uzunlikda chiqadi.

Xulosa

Data Matrix — joy yetishmaydigan buyumlar uchun kod: u kichkina maydonda ko'p ma'lumot saqlaydi va shikastga bardoshli. Shtrix jamoasi sanoq paytida bunday kodlarni ham o'qiydi va ichki kodlar kerak bo'lsa, tovar va detallar uchun mos yorliqlarni tayyorlaydi.