Nazorat raqami qanday hisoblanadi

Kodni qo'lda kiritganda bir raqamni adashtirish oson, va dastur boshqa tovarni ochib yuboradi. Shtrix-koddagi oxirgi raqam aynan shunday xatolarni ushlash uchun mo'ljallangan. Bu ichki nazoratning eng sodda ko'rinishi: xato yil oxirida emas, kiritilayotgan zahoti topiladi.

Nazorat raqami nima qiladi

Nazorat raqami oldingi raqamlardan formula bo'yicha hisoblanadi va kodning eng oxiriga yoziladi. Skaner yoki dastur kodni o'qiganda raqamlardan formulani qayta hisoblaydi va oxirgi raqam bilan solishtiradi. Mos kelmasa, kod noto'g'ri deb hisoblanadi: skaner signal bermaydi, dastur esa kiritishni rad etadi.

Muhim cheklov: nazorat raqami kodning ichki mosligini tekshiradi, tovar to'g'riligini emas. Boshqa tovarga tegishli, lekin to'g'ri tuzilgan kod hamma tekshiruvdan o'tadi.

EAN-13 da hisoblash

Qoida to'rt qadamdan iborat. Misol uchun nazorat raqamidan oldingi 12 raqamni olamiz: 478123456789.

1. Raqamlarni chapdan o'ngga 1 dan 12 gacha raqamlang.
2. Toq o'rindagilarni (1, 3, 5...) 1 ga, juft o'rindagilarni (2, 4, 6...) 3 ga ko'paytiring.
3. Natijalarni qo'shing.
4. Yig'indini keyingi o'nlikkacha to'ldiradigan son nazorat raqami bo'ladi.

Hisob: 4×1 + 7×3 + 8×1 + 1×3 + 2×1 + 3×3 + 4×1 + 5×3 + 6×1 + 7×3 + 8×1 + 9×3, ya'ni 4 + 21 + 8 + 3 + 2 + 9 + 4 + 15 + 6 + 21 + 8 + 27 = 128. Keyingi o'nlik 130, farqi 2. Demak, to'liq kod 4781234567892.

Tezroq usul: toq o'rindagi raqamlar yig'indisi 32, juft o'rindagilarniki ham 32. Hisob: 32 + 3×32 = 128. Natija bir xil.

Tayyor kodni tekshirish

Tekshirish uchun 13 raqamning hammasini oling: oxirgisini ham 1 ga ko'paytirib qo'shing. Yig'indi 10 ga bo'linishi kerak. Bizning misolda 128 + 2 = 130, ya'ni to'g'ri. Agar oxirgi raqam, aytaylik, 3 bo'lsa, yig'indi 131 bo'lardi va kod rad etiladi.

Bu qoida boshqa uzunlikdagi kodlar uchun ham ishlaydi (GTIN-8, UPC-A, GTIN-14, hatto 18 raqamli SSCC). Umumiy usul: nazorat raqamidan boshlab chapga qarab, undan keyingi raqamni 3 ga, so'ng 1 ga, yana 3 ga ko'paytirib boring.

Qanday xatolarni ushlaydi

Faraz qiling, omborchi 4781234567892 o'rniga 4781234557892 kiritdi (9-o'rindagi 6 o'rniga 5). Bu o'rinning vazni 1, shuning uchun yig'indi 1 ga kamayadi: 130 emas, 129. U 10 ga bo'linmaydi, dastur kodni rad etadi. Endi 5 va 6 o'rin almashgan bo'lsin: 4781234657892. Ular uchun 5×3 + 6×1 = 21 o'rniga 6×3 + 5×1 = 23 chiqadi, yig'indi 132 bo'ladi, kod yana rad etiladi.

Umuman, tekshiruv xatolarni quyidagicha ushlaydi:

• Bitta noto'g'ri raqam — har doim topiladi. Vazn 1 yoki 3 bo'lgani uchun yig'indi albatta o'zgaradi.
• Qo'shni ikki raqamning o'rni almashishi — deyarli doim topiladi. Faqat raqamlar farqi 5 bo'lsa (masalan, 27 o'rniga 72), yig'indi o'zgarmaydi va xato o'tib ketadi.
• Tasodifiy bir nechta xato — taxminan 90 foizi topiladi. Ya'ni, tasodifiy noto'g'ri kodning o'nta holatdan birida tekshiruvdan o'tishi mumkin.

Boshqa tomondan, qo'shilgan yoki tushib qolgan raqam kodning uzunligini o'zgartiradi, uni esa uzunlikni tekshirish osongina ushlaydi.

Omborda qanday foydalanish

Nazorat raqami faqat nazariya emas, kundalik ishda ham ish beradi:

• Kodlarni ro'yxatdan (Excel, 1C) yuklaganda har bir qatorning nazorat raqamini tekshiring: noto'g'ri qatorlar kiritishdagi xatoni ko'rsatadi.
• Qo'lda kiritiladigan kodlar uchun dasturda tekshiruv qo'shing yoki ikkinchi kishi qayta tekshirsin.
• Skanerdan o'qilgan kod tekshiruvdan o'tmasa, sabab odatda yorliq sifatida yoki kod noto'g'ri tuzilganida bo'ladi.

Code 128 da ham nazorat belgisi bor (103 ga bo'lgandagi qoldiq bo'yicha hisoblanadi), lekin uni yorliq dasturi o'zi qo'shadi, qo'lda hisoblash shart emas.

Xulosa

Nazorat raqami bir oddiy hisob bilan kod xatolarining ko'pini erta topadi. Shtrix jamoasi sanoq va markirovka paytida ichki kodlarni shu qoida bo'yicha tuzadi va tekshiradi, shunda yorliq bazadagi raqamga mos keladi.